کارخانهٔ پوسکو (POSCO) کرهٔ جنوبی: تاریخچه، محصولات و تشخیص ورق استیل پوسکو اصل

پوسکو (POSCO) بزرگ‌ترین فولادساز کرهٔ جنوبی و طبق آمار انجمن جهانی فولاد (Worldsteel) هشتمین تولیدکنندهٔ فولاد خام جهان در سال ۲۰۲۵ است. در بازار ایران، «ورق پوسکو» برای بسیاری از خریداران نشانهٔ کیفیت است. اما از ژوئیهٔ ۲۰۲۵ که پوسکو کارخانه‌های استیل خود در چین را فروخت، دیدن نام «پوسکو» یا «Pohang» روی برچسب یا گواهی دیگر به‌تنهایی منشأ ورق را نشان نمی‌دهد.

این مقاله توضیح می‌دهد پوسکو امروز کجا و چه چیزی تولید می‌کند، چه تغییری در نقشهٔ تولید استیل آن رخ داده و خریدار چطور می‌تواند منشأ واقعی یک محموله را از روی مدارک بسنجد.

دربارهٔ کارخانهٔ POSCO کرهٔ جنوبی

POSCO کوتاه‌شدهٔ نام قدیمی شرکت، «Pohang Iron and Steel Company»، است. این شرکت در سال ۱۹۶۸ در شهر پوهانگ (Pohang) تأسیس شد و فولادسازی آن در کره بر دو مجتمع یکپارچه تکیه دارد: پوهانگ (Pohang Works) و گوانگ‌یانگ (Gwangyang Works). پوسکو در گزارش‌های خود گوانگ‌یانگ را بزرگ‌ترین مجتمع فولادسازی جهان معرفی می‌کند؛ این ادعای خود شرکت است.

شرکت مادر گروه امروز POSCO Holdings است و فولاد فقط یکی از بخش‌های آن است. بخش‌های دیگر گروه در بازرگانی، ساخت‌وساز، لجستیک و مواد اولیهٔ باتری فعال‌اند. به همین دلیل وقتی آمار «تولید پوسکو» را می‌خوانید، باید روشن باشد منظور فقط شرکت فولادساز POSCO در کره است یا کل گروه با واحدهای خارج از کره.

در رتبه‌بندی Worldsteel، تولید فولاد خام POSCO Holdings در سال ۲۰۲۵ با کاهشی حدود ۱٫۱ درصدی از ۳۷٫۷۹ به ۳۷٫۳۶ میلیون تن رسید و شرکت رتبهٔ هشتم جهان را حفظ کرد. در همین فهرست، شش شرکت از ده تولیدکنندهٔ اول جهان چینی بودند.

تاریخچهٔ کارخانهٔ POSCO؛ از ۱۹۶۸ تا فولاد کم‌کربن

در سال ۱۹۶۷ پوهانگ، که تا آن زمان شهری ساحلی و ماهیگیری بود، برای ساخت کارخانه انتخاب شد و در آوریل ۱۹۶۸ شرکت Pohang Iron & Steel تأسیس شد. ساخت مجتمع پوهانگ از آوریل ۱۹۷۰ آغاز شد و نخستین فاز آن در ژوئیهٔ ۱۹۷۳ با ظرفیت ۱٫۰۳ میلیون تن در سال به بهره‌برداری رسید. مجتمع دوم، گوانگ‌یانگ، روی زمینی ساخته شد که از دریا بازپس گرفته شده بود؛ ساخت آن در ۱۹۸۵ شروع شد و تا ۱۹۹۲ در چند فاز تکمیل شد.

سهام شرکت در سال ۱۹۸۸ در بورس کره و در سال ۱۹۹۴ در بورس نیویورک عرضه شد. خصوصی‌سازی کامل در سال ۲۰۰۰ انجام شد و در مارس ۲۰۰۲ نام شرکت رسماً به POSCO تغییر کرد. سهام POSCO Holdings امروز در بورس نیویورک با نماد PKX معامله می‌شود.

پوسکو از اواخر دههٔ ۱۹۹۰ تولید در خارج از کره را هم آغاز کرد. شرکت Zhangjiagang Pohang Stainless Steel (ZPSS) در سال ۱۹۹۷ در استان جیانگسوی چین برای ورود به بازار استیل چین تأسیس شد و در سال ۲۰۰۶ به نخستین واحد یکپارچهٔ استیل پوسکو در خارج از کره تبدیل شد. در سال ۲۰۱۳ هم کارخانهٔ یکپارچهٔ Krakatau POSCO با ظرفیت ۳ میلیون تن در اندونزی به راه افتاد.

دو رویداد اخیر مسیر شرکت را تغییر داده است:

• خروج از تولید استیل در چین: در ژوئیهٔ ۲۰۲۵ پوسکو سهم ۸۲٫۵ درصدی خود در ZPSS را به ارزش حدود ۴۰۰ میلیارد وون به گروه چینی Tsingshan فروخت و کارخانهٔ Qingdao Pohang Stainless Steel هم در همین قرارداد منتقل شد. جزئیات این تغییر و اثر آن بر خریدار در ادامه آمده است.
• کورهٔ قوس الکتریکی گوانگ‌یانگ: در ژوئن ۲۰۲۶ کورهٔ قوس الکتریکی (EAF) ۲٫۵ میلیون تنی گوانگ‌یانگ با سرمایه‌گذاری حدود ۶۰۰ میلیارد وون تکمیل شد. مادهٔ اولیهٔ اصلی این کوره قراضه است و پوسکو انتشار کربن آن را تا حدود ۷۵ درصد کمتر از میانگین کوره‌های بلند خود در سال‌های ۲۰۱۷ تا ۲۰۱۹ برآورد می‌کند. این کوره در سال‌های اول سهم محدودی از کل تولید خواهد داشت و برای خریدار ورق استیل فعلاً تغییر مستقیمی ایجاد نمی‌کند.

محصولات اصلی کارخانهٔ POSCO

بخش بزرگی از تولید پوسکو فولاد کربنی است، نه استیل. این محصولات بیشتر به خودروسازی، کشتی‌سازی، ساخت‌وساز و صنعت برق می‌روند:

• فولاد کربنی تخت: کویل نورد گرم، ورق ضخیم (plate)، ورق نورد سرد و ورق گالوانیزه و آبکاری‌شده، از جمله پوشش ویژهٔ PosMAC.
• فولاد الکتریکی (سیلیکونی): ورق‌های جهت‌دار و بدون جهت برای موتور الکتریکی و ترانسفورماتور.
• مفتول (wire rod): برای سیم تقویتی تایر (steel cord)، فولاد بلبرینگ و تولید پیچ و مهره به روش کله‌زنی سرد (cold heading).

محصولات استیل پوسکو

آنچه برای خریدار ایرانی اهمیت بیشتری دارد، محصولات استیل پوسکو است. طبق دامنهٔ گواهی ISO 9001 شرکت، تولید استیل پوسکو شامل اسلب، کویل و ورق نورد گرم و کویل، ورق و تسمهٔ نورد سرد است. پوسکو در هر سه خانوادهٔ اصلی استیل محصول دارد:

ورق‌های نورد سرد معمولاً با فینیش‌های 2B، BA یا No.4 و ورق‌های نورد گرم با فینیش No.1 عرضه می‌شوند. برای مقایسهٔ گریدها، فینیش‌ها و ابعادی که در بازار موجود است، می‌توانید صفحهٔ ورق استیل را ببینید.

چرا نام POSCO در بازار فولاد اعتبار دارد؟

اعتبار پوسکو فقط به حجم تولید آن محدود نمی‌شود. شرکت مادر، POSCO Holdings، در بورس نیویورک حضور دارد و گزارش سالانهٔ Form 20-F خود را به کمیسیون بورس و اوراق بهادار آمریکا (SEC) ارائه می‌کند. این گزارش‌ها اطلاعات مالی، عملیاتی و ریسک‌های شرکت را در دسترس عموم قرار می‌دهند.

پوسکو همچنین دارای گواهی سیستم مدیریت کیفیت ISO 9001 است. مجتمع پوهانگ نیز گواهی IATF 16949 ویژهٔ صنعت خودرو را دارد. نکته مهم اینکه در دامنهٔ گواهی منتشرشده در سال‌های گذشته، تولید ورق، کویل و نوار استنلس استیل نورد سرد نیز صراحتاً ذکر شده است؛ هرچند شمول این محصولات در دامنهٔ گواهی فعلی نیازمند بررسی نسخهٔ به‌روز آن است.

با این حال، اعتبار برند جای بررسی هر محموله را نمی‌گیرد. کیفیت و اصالت هر بار باید جداگانه و از روی مدارک تأیید شود؛ به‌ویژه در ورق استیل که منشأ محصولات «پوسکو» در سال‌های اخیر تغییر کرده است.

پوسکو امروز استیل را کجا تولید می‌کند؟

نام POSCO یا Pohang در نام بسیاری از شرکت‌های گروه، مراکز فرآوری و شرکت‌های بازرگانی دیده می‌شود. برای مثال POSCO International بازوی بازرگانی گروه است و کارخانهٔ تولیدی نیست. اما در ورق استیل، مسئله فراتر از نام‌گذاری است.

با فروش ZPSS و Qingdao Pohang Stainless Steel به Tsingshan در ژوئیهٔ ۲۰۲۵، ورق استیلی که از این دو کارخانه می‌آید دیگر محصول گروه پوسکو نیست، حتی اگر هنوز نام «Pohang» در نام تولیدکننده یا روی گواهی دیده شود. طبق گزارش‌ها، Tsingshan دنبال استفاده از برند، گواهی‌ها و مشتریان پوسکو بوده است. ورق‌هایی هم که پیش از این تاریخ تولید شده‌اند ممکن است هنوز در انبارها با همان نام قدیمی موجود باشند.

نقشهٔ تولید استیل پوسکو در حال تغییر است. در ۲۶ سپتامبر ۲۰۲۵ پوسکو و Tsingshan قرارداد ساخت کارخانهٔ مشترک استیل با ظرفیت ۲ میلیون تن را در موروالی اندونزی امضا کردند. در این کارخانه پوسکو ۴۴٫۱۲ درصد سهام شرکت PT Xinheng Metal Indonesia را در اختیار می‌گیرد و اکثریت سهام نزد Tsingshan می‌ماند. پس بخشی از استیلی که در سال‌های آینده با نام پوسکو عرضه شود، احتمالاً ساخت اندونزی خواهد بود.

ورق پوسکو در بازار ایران از کجا می‌آید؟

ورقی که در بازار ایران با نام پوسکو عرضه می‌شود، لزوماً به‌صورت مستقیم از کارخانه کره جنوبی خریداری نشده است. ممکن است این محصولات از موجودی‌های قبلی بازار یا از طریق شرکت‌های بازرگانی، استوک انبارهای کشورهای همسایه بخصوص دبی و واسطه‌های بین‌المللی تأمین شده باشند. بااین‌حال، مسیر تأمین هر محموله باید جداگانه بررسی شود و نمی‌توان برای تمام ورق‌های موجود در بازار یک منشأ یا مسیر واردات مشخص در نظر گرفت.

یکی از نکات مهم هنگام خرید ورق پوسکو، تفاوت میان برند اعلام‌شده و کارخانه تولیدکننده واقعی است. صرف درج نام POSCO در فاکتور فروش، برچسب بسته‌بندی یا گواهی آنالیز، به‌تنهایی اصالت کالا را اثبات نمی‌کند.

برای اطمینان بیشتر، خریدار باید سرتیفیکیت، یا همان گواهی آزمون کارخانه (MTC) یا مشخصات فنی محصول و شماره‌های شناسایی محموله را بررسی کند. اطلاعات مدارک باید با مشخصات ورق تحویلی مطابقت داشته باشد. در سفارش‌های حساس، آزمایش PMI برای بررسی ترکیب آلیاژی نیز می‌تواند به کنترل کیفیت کمک کند؛ هرچند این آزمایش به‌تنهایی برند یا کارخانه سازنده را تأیید نمی‌کند.

از طرف دیگر، محدودیت‌های تجاری و بانکی مرتبط با ایران می‌توانند بر نحوه تأمین، زمان تحویل و هزینه تمام‌شده محصولات کره‌ای اثر بگذارند. بنابراین هنگام خرید، علاوه بر قیمت، باید به قابلیت رهگیری مدارک، اصالت محصول و اعتبار تأمین‌کننده توجه کرد.

به همین دلیل، برای خریدار ایرانی پرسش اصلی این نیست که «آیا این ورق پوسکو است؟»، بلکه این است که «این ورق کجا ذوب و ریخته‌گری شده و مدارکش این را ثابت می‌کند یا نه؟». روش بررسی این پرسش در بخش بعد آمده است.

راهنمای تشخیص ورق پوسکو اصل

برای تشخیص ورق پوسکو اصل نباید به نامی که فروشنده اعلام می‌کند اکتفا کرد. باید نشانه‌های روی بار، مشخصات فنی، مدارک همراه و اطلاعات رهگیری را با هم سنجید.

۱- نام تولیدکننده، آدرس کارخانه و کشور ذوب

نام POSCO یا Pohang را روی برچسب کویل، مهرها و اسناد بار پیدا کنید و با گواهی MTC تطبیق دهید. اما چون گواهی‌های ZPSS هم نام «Pohang» را دارند، تطبیق نام کافی نیست. روی MTC این سه مورد را دقیق بخوانید:

• نام کامل شرکت تولیدکننده؛
• آدرس کارخانه (پوهانگ یا گوانگ‌یانگ در کره، یا شهری در چین یا اندونزی)؛
• کشور ذوب و نورد و شمارهٔ ذوب (Heat No).

این اطلاعات اکنون در تجارت بین‌المللی فولاد هم اهمیت رسمی پیدا کرده است. در اتحادیهٔ اروپا از ۱ اکتبر ۲۰۲۶ واردکنندهٔ فولاد باید در اظهارنامهٔ گمرکی کشور ذوب فولاد را اعلام کند و سند اصلی این ادعا MTC حاوی کشور ذوب و شمارهٔ ذوب است. یعنی همان چیزی که خریدار ایرانی برای سنجش منشأ لازم دارد، در بازار اروپا به الزام قانونی تبدیل شده است.

۲- تطبیق گرید و استاندارد

گرید دقیق (مثلاً 304، 316L یا 430) و استاندارد تولید باید روی سفارش، گواهی و بار یکسان باشد. در کره گریدها گاهی با نام‌گذاری استاندارد کره یا ژاپن، مثل STS 304، نوشته می‌شوند. این به‌خودی‌خود مشکلی ندارد، به شرطی که معادل آن روی گواهی مشخص باشد و آنالیز شیمیایی با گرید بخواند. برای آشنایی با ترکیب و حدود مجاز گرید رایج، صفحهٔ ورق استیل 304 را ببینید.

۳- نوع سطح و ابعاد

نوع فینیش (2B، BA، No.4 یا No.1) باید با مدارک یکی باشد. ابعاد را هم می‌توان با اعلام پوسکو مقایسه کرد. صفحهٔ محصول پوسکو برای ورق نورد گرم آستنیتی ضخامت ۲ تا ۸ میلی‌متر و عرض ۸۰۰ تا ۱۵۵۰ میلی‌متر و برای نوع فریتی ضخامت ۳ تا ۵٫۵ میلی‌متر و عرض ۱۰۰۰ تا ۱۲۷۰ میلی‌متر را اعلام کرده است. خود پوسکو می‌گوید این ابعاد ممکن است تغییر کند؛ پس ابعاد خارج از این بازه دلیل قطعی جعلی بودن نیست، اما دلیلی برای پرسش بیشتر از فروشنده است.

۴- تطبیق شمارهٔ ذوب و شمارهٔ کویل

شمارهٔ ذوب (Heat Number) و شمارهٔ کویل باید روی گواهی، بسته‌بندی، اسناد حمل و در صورت امکان روی خود محصول یکسان باشد. قابلیت ردیابی (traceability) مرز میان کالای قابل اعتماد و کالای مبهم است.

۵- آنالیز سریع با PMI یا XRF

اگر به گواهی شک دارید، لازم نیست حتماً نمونه را به آزمایشگاه بفرستید. آنالیز PMI (شناسایی مثبت مواد) با دستگاه دستی XRF در چند دقیقه و بدون آسیب به ورق، درصد عناصری مثل کروم، نیکل و مولیبدن را نشان می‌دهد. اگر نتیجه با ترکیب شیمیایی روی MTC نخواند، گواهی متعلق به این بار نیست. دستگاه XRF دستی کربن را اندازه نمی‌گیرد؛ پس برای تشخیص 304 از 304L یا پروژه‌های حساس، آزمون کامل آزمایشگاهی لازم است.

نقش گواهی MTC ورق استیل در احراز اصالت

MTC یا Mill Test Certificate سندی است که تولیدکننده صادر می‌کند و مشخصات فنی و نتایج آزمون محصول را نشان می‌دهد. این گواهی معمولاً شامل این اطلاعات است:

• نام و آدرس تولیدکننده و کشور ذوب؛
• گرید فولاد و استاندارد محصول؛
• ضخامت و ابعاد؛
• شمارهٔ ذوب و شمارهٔ کویل یا بچ؛
• ترکیب شیمیایی؛
• خواص مکانیکی؛
• نوع سطح یا فینیش.

استاندارد EN 10204 انواع این گواهی را تعریف می‌کند. در خریدهای صنعتی معمولاً یکی از دو نوع زیر خواسته می‌شود:

سخن آخر

پوسکو با پنج دهه سابقه در پوهانگ و گوانگ‌یانگ هنوز یکی از بزرگ‌ترین فولادسازان جهان است. اما نقشهٔ تولید استیل آن عوض شده است: کارخانه‌های چینی از ۲۰۲۵ به Tsingshan رسیده‌اند و کارخانهٔ مشترک اندونزی در راه است. برای خریدار ورق استیل، نام پوسکو دیگر جای مدرک را نمی‌گیرد. کشور ذوب و آدرس کارخانه روی MTC، شمارهٔ ذوب و کویل، گرید و فینیش و در صورت تردید یک آنالیز PMI ساده، منشأ واقعی ورق را بهتر از هر برچسبی نشان می‌دهند.

منابع

• POSCO Holdings continues strong position in global steel market in 2025 — SteelRadar (بر اساس رتبه‌بندی worldsteel): https://www.steelradar.com/en/haber/posco-holdings-continues-strong-position-in-global-steel-market-in-2025/
• Tsingshan buys POSCO’s China stainless bases — Mysteel: https://www.mysteel.net/news/5091663-tsingshan-buys-poscos-china-stainless-bases-cmn
• POSCO Accelerates Transition to Decarbonized Production System with Completion of Korea’s Largest Electric Arc Furnace — POSCO Newsroom: https://newsroom.posco.com/en/posco-accelerates-transition-to-decarbonized-production-system-with-completion-of-koreas-largest-electric-arc-furnace/
• EU Melt and Pour documentation requirement for steel imports starts 1 October — Eurometal: https://eurometal.net/?p=43580

پرسش‌های متداول